Aneksy

Przypisy

Źródła oznaczone jako „do weryfikacji” są sprawdzane przed publikacją rozdziału.

Lynn White Jr., „The Historical Roots of Our Ecologic Crisis”, Science 155 (1967): 1203–1207.
Iain McGilchrist, The Master and His Emissary (2009).
Brian Christian, The Alignment Problem (2020).
William Stanley Jevons, The Coal Question (1865): wydajność i rosnące zużycie.
Jack Clark i Dario Amodei, „Faulty Reward Functions in the Wild”, OpenAI, 2016 (łódź z CoastRunners).
Caroline Hickman i in., „Climate anxiety in children and young people and their beliefs about government responses to climate change”, The Lancet Planetary Health 5 (2021): e863–e873.

Arystoteles, Poetyka 6 (fabuła), 11 (perypetia i rozpoznanie), 13 (hamartia). — do sprawdzenia
Typy baśni: indeks Aarnego–Thompsona–Uthera; Kopciuszek to typ ATU 510A. — do sprawdzenia
F. W. Dyson, A. S. Eddington i C. Davidson, „A Determination of the Deflection of Light by the Sun’s Gravitational Field”, Philosophical Transactions of the Royal Society A 220 (1920). Pomiary wykonano 29 maja 1919 roku.
Rz 3,23 (hēmarton, „chybili celu”).
Thomas Hales, hipoteza Keplera (1998); formalną weryfikację w projekcie Flyspeck ukończono w 2014 roku (Hales i in., Forum of Mathematics, Pi 5, 2017).
Google DeepMind, AlphaProof i AlphaGeometry 2: zadania Międzynarodowej Olimpiady Matematycznej na poziomie srebrnego medalu, rozwiązania sprawdzone w Lean (2024).

Rdz 2–3, przekład z hebrajskiego.
Rdz 3,9: „Gdzie jesteś?”; 3,11: „Kto ci powiedział?”
Rdz 3,21–24: odzienie ze skór, drzewo życia i strzeżona droga (rozdział 7).
Rz 5,12 (rozdział 7).
Wiek poszczególnych etapów rozwoju dziecka (rozdział 2) to przybliżone średnie. — źródła do sprawdzenia

Numery wersetów są punktami kontrolnymi: każde zdanie opisuje ruch fragmentu i można je sprawdzić przy podanym wersecie. Terminy Pawła oddano przez to, co robią w tym ruchu: nomos jako miarkę lub miarę; krzyk z 7,24 jako sposób życia, który wyniszcza to, do czego sięga, a nie śmierć fizyczną; en Christō („w namaszczonym”) jako położenie wewnątrz opowieści; epignōsis (10,2) jako rozpoznanie; telos (10,4) jako cel i kres.
Rz 5,12–14; 5,20 (5,20 sprawdzone z ESV). — 5,12–14 do weryfikacji
Rz 7,7–10; 7,13; 7,18–19; 7,24. — do weryfikacji
Rz 8,1; 8,3 (8,3 sprawdzone z ESV). — 8,1 do weryfikacji
Rz 9,1–5; 9,31–32; 10,2; 10,4. — do weryfikacji
Rz 3,9; 3,23; 9,30; 11,1; 11,11; 11,17–21; 11,25–26; 11,32; 11,33. — do weryfikacji
Datowanie listu, około 57 roku. — do weryfikacji
Kolejność relacji i reguł: Wj 20,2 poprzedza przykazania; o przestrzeganiu reguł jako pozostawaniu w istniejącej więzi, a nie zasługiwaniu na wejście do niej, zob. E. P. Sanders, Paul and Palestinian Judaism (1977), „nomizm przymierza”. — do weryfikacji
Rz 16,25–26: list kończy się odsłonięciem (apokalypsis) tego, co przez długie wieki było ukryte, a teraz zostało ukazane wszystkim ludom. — do weryfikacji

Ap 17–18, przekład z greki. — do weryfikacji
Ap 13,11: postać ma „dwa rogi jak baranek”. Baranek jest centralną postacią Apokalipsy (5,6), a za nim stoi baranek paschalny, znak więzi i wyzwolenia (Wj 12). Mowa węża przywodzi na myśl zwiedzenie w ogrodzie (Rdz 3,1; 3,13). — do weryfikacji
Ap 13,14–15 rozwija obraz z Księgi Daniela: władza przerywa codzienną służbę więzi i stawia na jej miejscu własny posąg (Dn 8,11–13; 11,31; 12,11; historycznie Antioch IV, 167 p.n.e.). Por. Dn 3, złoty posąg. — do weryfikacji

Mk 1,15: peplērōtai ho kairos, „wypełnił się czas” (kairos i khronos, rozdział 6).
Arystoteles, Poetyka 6 (katharsis), 11 (perypetia i rozpoznanie), 18 (lysis, rozwiązanie).
Rz 7,12; 7,24; 8,1; 16,25–26.
Ap 1,1 (apokalypsis).
Lynn White Jr. (1967), Iain McGilchrist (2009) i Brian Christian (2020): zob. esej 1.
Jack Clark i Dario Amodei, „Faulty Reward Functions in the Wild”, OpenAI, 2016.
Helen Keller, The Story of My Life (1903): pompa wodna w Tuscumbii, kwiecień 1887.